TÜM EMEKLİLER SENDİKASI

TÜM EMEKLİLER SENDİKASI (EMEKLİ – SEN)

1 – KURULUŞU, AMAÇ VE İLKELERİ

Tüm Emekliler Sendikası (EMEKLİ-SEN) Sosyal Sigortalar Kurumu, Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Özel Sandık emeklilerinden 149 emeklinin Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK) onur veren katkılarıyla ülke genelinde yürüttükleri çalışmalar sonucu, 12 Temmuz 1995 tarihinde Ankara’da bir araya gelerek kuruculuğunu gerçekleştirdikleri bir sendikadır.

EMEKLİ-SEN örgütlenmesini, Kuruluş Bildirgesinde ifadesini bulan, emeklilerin ekonomik, demokratik, hukuksal, sosyal hak ve çıkarlarının korunup geliştirilmesi ve insan onuruna yaraşır bir yaşamın yaratılması gereksiniminin, vazgeçilmezliği gerekçesine dayandırmıştır.

EMEKLİ-SEN toplumsal mücadelede kullanılacak aracın, amaca uygun olması gerçeğinden hareketle, ricacı örgütlenme biçimini (derneksel) değil,mücadeleci örgütlenme biçimini tercih etmiş, bunun da ancak sınıf ve kikte sendikacılığı ilkeleri temelinde sendikalaşmayla, emeklilerin sorunlarının çözümünde önemli bir araç olma görevini yerine getirebileceğine inanmıştır.

EMEKLİ-SEN örgütlenmesini, temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasının yasalarla sınırlandığı değil, onların dokunulmazlığının yasalarla korunduğu bir demokrasinin var edilmesi mücadelesine gerekçelendirmiştir.

EMEKLİ-SEN kuruluşunu Türkiye Cumhuriyeti Devleti Hükümetlerinin çalışma yaşamı ve insan hakları ile ilgili uluslararası antlaşmalara attığı imzanın güvencesine gerekçelendirmiştir.

Buna göre 1954 yılında onaylanan Avrupa Sözleşmesi’nin 11. maddesi, 1975 yılında imzalanan Helsinki senedi, AGİK Sözleşmesi, BM Genel Kurulu’nca kabul edilen ve 1976 yılında yürürlüğe konulan Sivil ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 22. maddesi ile 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 23. maddesi hükümlerinin içeriği “ Herkesin çıkarlarını korumak için sendikalar kurma ve onlara üye olma hakkı”nı ifade etmektedir.

Ayrıca anayasa’nın 90. maddesinde bu antlaşmaların Anayasa’ya aykırılığı üzerine dava açılamayacağını öngörmüş olup, hükümetleri iç yasal düzenleme ile yükümlü kılmış bulunmaktadır.

Dolayısı ile Tüm Emekliler Sendikası (EMEKLİ-SEN) ulusal yasaların örgütlenme ile ilgili gereklerini yerine getirerek tüzel kişiliğini kazanmış ve yukarıda sözü edilen diğer hukuki gerekçeler bütünü içerisinde de sendikal sıfatını, bu alanda ilk kez Türkiye’nin sendikal mücadele hayatına kazandırmıştır.

12 Temmuz 1995 tarihinde kurulan “Tüm Emekliler Sendikası” amaç ve ilkelerini, Tüzüğün 3. maddesinde şu biçimde sıralamaktadır.

Emekli-Sen, çoğul etkinlikleri olan bir organizasyondur. Tüm Emeliler Sendikasına katılım, gönüllü olarak yapılır. Herhangi bir kuruluştan emekli olması yeterlidir. Bu sendika etnik gruplara mensup kişilere, ırk, cins, inanç, din, mezhep ve dil ayrımı gözetmeksizin herkese eşit davranır ve aynı hakları sağlar.

Bilgi birikimi son derece zengin olan emeklilerin; evrensel hak özgürlüklere, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kararlarına, tüm evrensel anlaşma ve sözleşmelere sahip çıkacağına, sendikal hak ve çıkarlarını en iyi şekilde koruyacağına inanır.

Demokrasiye ve insan haklarına dayalı, özgür, eşit ve barışçı ortamda, yine barış içinde birlikte yaşamayı, değişik etnik kökenlerden kaynaklanan kültür çeşitliğini ortak toplumsal zenginlik sayarak, hep birlikte kardeşçe yaşamayı hakim kılar.

Tüm Emekliler Sendikası; uluslararası sendikal dayanışma içinde “Türkiye İşçi Sınıfının”, kamu çalışanlarının ve emekçi halkın en güçlü sınıf ve kitle sendikalarında örgütlenmeleri için, bütün bilgi ve birikimlerini kullanarak, çalışanların ekonomik,demokratik haklarının savaşımına katkı verir.

İşçi sınıfının doğal görevi olarak, demokrasi dışı yönetim biçimlerine ve insanlık dışı uygulamalara karşı olur, savaşım verir.

Ulusal düzeyde ve sendika içinde, çoğulcu, katılımcı, yasakların olmadığı bir demokrasinin yerleşmesini sağlamak, sendikanın yapısı içinde tabanın söz ve karar sahibi olması ilkesi doğrultusunda, en alt birimden en üst birimlere kadar demokrasinin işlerliğini egemen kılmak ve sendika içi demokrasiye sahip çıkmak temel ilkeleridir.

Emekli-Sen; tüm ulusların karşılıklı toplumsal yarar, bağımsızlık ve eşitlik ilkeleri ile sorunlarını güven, dostluk ve anlayış temelinde barışçıl yöntemlerle çözüldüğü, evreni ve içinde yaşayan insanlığı tehdit eden, başta nükleer silahlar ve santraller olmak üzere, tüm silahlanma harcamalarına ve projelerine son verildiği, bu alanlara yapılacak yatırımların insanlığın ve dünyanın yararına yönelik projelere dönüştürüldüğü, tüm canlıların barış içinde yaşayabilecekleri bir dünya amaçlar.

Özdeksel ve insani değerlerin yaratıcısı olan emeklerini, yaşamlarının en genç çağlarından başlayarak ülkesine vermiş olan tüm emeklilerin, kaynağını ve gücünü insanca yaşama hakkından alan örgütlü, TÜM EMEKLİLER SENDİKASI (EMEKLİ-SEN); üyelerinin ekonomik, hukuksal, sosyal hak ve çıkarlarını koruyup geliştirmeyi, buna engel olacak her türlü anti-demokratik uygulamalara karşı örgütlülük bilinci içinde demokratik yöntemlerle savaşımı amaçlar.

Hak arama yollarının sonuna kadar açık olduğu, adaletin nesnel ilkelerle eşit ve hakça dağıtıldığı, toplumsal denetim mekanizmaları işleyen çoğulcu, katılımcı ve sağlıklı bir demokrasinin tüm kurum kuralları ile toplum yararına işlediği, ulusal gelirdeki paylaşımın emek emekliler lehine düzenlenmesi, sosyal güvenlik kurumlarının, politik çıkar ve çekişmelerden arındırılarak, yönetim ve mali kaynakları üzerindeki müdahalelerin son bulduğu, devletten ve hükümetlerden bağımsız, yönetim ve denetim mekanizmalarında ağırlıklı olarak çalışanların ve emeklilerin yer aldığı, uluslararası sosyal güvenlik ölçütlerinde özerk duruma getirilmesini amaçlar.

Sendikanın “Görev ve yetkileri” ise, Ana Tüzüğün 4 üncü maddesinde aşağıdaki biçimde tanımlanmaktadır:

Yasal dayanağının T.C. Devletinin onaylayıp, taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin, ILO kararlarının, Siyasi Haklar Sözleşmesinin oluşturduğu, her insan için sendika hakkı, toplu pazarlık ve grev hakkını kullanarak, sosyal adaletsizliği düzeltici, eşitsizliği azaltıcı savaşımını TÜM EMEKLİLER SENDİKASI’nda örgütleyerek sağlamak,

a. Üyeleri adına toplu sözleşme yapmak,

b. Üyelerin hastalıklarında iyi bakımlarını sağlamak, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması için sağlık ve huzurevi açmak, spor ve dinlenme tesisleri kurmak.

c. Yasal düzenlemelerden, gelenek ve görenek ile yerleşik uygulamalardan doğan anlaşmazlıklarda üyelerini ve mirasçılarını temsilen davalar açmak, haklarını en iyi biçimde korumak.

d. Üyeleri için kurulacak kooperatiflere yardımcı olmak, hastalık, sakatlık, yaşlılık ve ölümlerinde yanlarında olmak, kendilerine ve yakınlarına iyi bir eğitim sağlamak için vakıflar kurmak.

e. Amaçları doğrultusunda sosyal etkinliklerde bulunmak,kültürel ve eğitsel çalışmalar yapmak, gazete, dergi, ajans, bülten vb. yayın organları çıkarmaktır.

2- Emekli-Sen’in örgütlenme yapılanması:

Emekliler Sendikası kendisini, 2821 sayılı sendikalar yasasının, örgüt yapısını daraltarak küçülten ve kitlesinden koparan bir sendika anlayışının dışında görür. Bu anlamda örgütlü, DİSK ilkelerini tüm faaliyetlerinin rehberi kabul eden bir anlayışla, yapılanmasını geniş ve demokratik bir zemine oturtmuş ve temsil ettiği kitlenin söz ve karar sahibi olması hakkını öne çıkararak, kitleselliği sağlamanın yolunu açmıştır.

Örneğin sendikamız işleyişinde, üyelerin söz karar sahibi olması hakkının en geniş anlamda sağlanabilmesinde 9 kişilik Merkez Yürütme Kurulu ve 30 kişilik Genel Yönetim Genel Yönetim Kurulu üyesinin yanı sıra, Şube Başkanları ve Temsilcilerin katılımı ile oluşturulan “Sendika Meclisi” önemli rol oynamaktadır.

Pratikte Genel Kuruldan sonra en yetkili organ konumunda bulunan bu oluşum, işleyişinde bir yanıyla Merkez Yürütme Kurulu üzerinde yönlendirme ve denetim işlevi görürken, diğer yanıyla yönetme yetkilerinin paylaşımı ve geliştirilmesi yönünde de önemli bir yer tutmaktadır.

Bu yapılanmada gösteriyor ki, ülkemizde varolan sendikal yapılanmalar içerisinde Tüm Emekliler Sendikası, işleyişinde farklı yapısıyla, demokratik katılımcılığı öne alan ve kendi örgütlenme alanının konumuna uygun özellikle taşıyan bir farklılık göstermektedir.

EMEKLİ-SEN, İşçi sınıfının sendikal savaşımının tarihi içerisinde oluşmuş DİSK ilkelerinin, Konfederasyon üyesi olarak, koruyucusu ve savunucusudur.

DİSK’in ilkelerinden olan;

İşçi sınıfının hak ve çıkarlarının toplumcu, katılımcı ve özgürlükçü temellere dayalı gerçek demokrasi ortamında kazanıp deliştireceğinin bilinci içinde, işçi sınıfı ve emekçi halka yönelik her türlü sömürü ve baskının ortadan kaldırılması,

Evrensel hak ve özgürlüklere sahip çıkmayı,

Tüm uluslararası antlaşmalar, sözleşmeler ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kararına dayalı sendikal hak ve özgürlükleri eksiksiz yaşama geçirmeyi, geliştirmeyi, çalışma ve yaşama koşullarını uygar ve çağdaş bir düzeye ulaştırmayı,

Üyeler arasında dayanışma, birlik ve dirliği sağlamayı,

Uluslararası sendikal dayanışma içinde, Türkiye işçi sınıfının ve emekçi halkın ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmesini arttırıcı her türlü bilimsel çalışmaya öncelik tanıyarak, işçi hakların örgütlülük bilinci ile sahip çıkmayı, bu bilinç temeli üzerinde kalıcı sonuçlara ulaşmayı,

Çağdaş demokratik yöntemler yoluyla sınıfsal ve toplumsal kalkınmayı hedef alan bir mücadeleyi sürekli kılmayı,

Sınıfın onursal görevi olarak, faşizme, cuntacılığa, oligarşiye, baskıya, zulme ve işkenceci tüm rejim ve dikta yönetimlerine karşı etmeyi TEMEL AMAÇ,

Irk, cins, din, mezhep, dil ve düşünce ayrımı yapmaksızın tüm işçilerin işyerlerinde, işkollarında , ulusal ve uluslararası düzeyde birlik ve dayanışma sağlamayı,

Tüm sendikal çalışmalarda tabanın söz ve karar sahibi olmasını, demokrasinin ve demokratik hukuk düzeninin her alanda hakim kılınmasını ilke sayar.

Tüm Emekliler Sendikası en geniş anlamda kendi çıkarlarının ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü sıralanan bu temel amaç ile ilkeleri benimsediğinden, ilk karar olarak DİSK’e katılma kararı almıştır.

            3 – kuruluştan sonraki süreç;

            amaç, ilke ve görev yetkilerini Ana Tüzüğünden ve benimseyerek, katıldığı DİSK’in sıraladığımız temel amaç ve ilkelerinden alan Emekli-Sen; kurulduğundan bu yana, bir yandan yasal statüsünü kamu yönetimine kabul ettirmeye, uluslararası sözleşmelerin tanıdığı ve Anayasanın 90. maddesi ile de teminat altına alınmış olan yasal hakkını koruma savaşımı için, açılan kapatma davalarını kazanmak uğraşı verirken, öte yandan da tüm emeklilere ulaşmaya, şubeler ve temsilcilikler oluşturmaya yönelik yoğun bir çaba içindedir.

EMEKLİ- SEN’ in kurulması ve ortaya çıkışı, sendikal hareketin oldukça zorlu bir süreçten geçtiği döneme rast gelmiştir. Dünyada emeğe yönelik genel saldırı dalgasının da rüzgarını arkasına alarak, sendikal hareketin etsizleştirilmesini amaçlayan politikaların Türkiye’de gösterime konulanı gittikçe boyut kazanmaktadır. Bu politikaların sonucu olarak, bir yandan çalışanların örgütlüğünü ortadan kaldırıcı “taşeronlaştırma ve sendikasızlaştırma” eylemi gittikçe hız kazanırken, öte yandan da kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı istihdam köle istihdamına varan uygulamalar, genel kabul ve onay gören bir yönelme olarak özendirilmekte, gözden kaçırılmaya çalışılmaktadır.

EMEKLİ-SENİN ortaya çıkışı, yukarıda özetlemeye çalıştığımız sendikal hareketin bir ayrımına geldiği dönemle örtüşmektedir. Bu yeni yol ayrımında; ya yeni bir yükseliş evresine girilecek ya da sendikal hareketin etki gücü gittikçe yitirilecektir.

Sendikal hareketin yeni bir yükseliş evresine girmesi, yeni bir sendikal stratejinin oluşturulmasını dayatmaktadır. Kapsamlı bir savaşım ve örgütlenme programını da içermesi gereken bu yeni sendikal strateji; “yeni sağcılık”, “yeni liberalizm”, “yeni dünya düzeni” biçiminde tanımlanan kavram ve anlayışlarla savaşımın yanı sıra; kayıt dışı ekonomi ve sömürünün küreselleşmesi yönelimiyle de uğraşı başlıca amaçtır.sendikal örgütlenmeyi çalışanlar arasında yükseltmenin yanı sıra, sendikal örgütlenme çatısı altına, emeklilerde içinde olmak üzere, yeni kesimlerin katılmasını sağlamaya yönelik olmalıdır. Özgür insanın, ancak örgütlü olmakla yaratılabileceği düşüncesi, toplumda yaygın anlayışa yeniden büründürülmeli, “gemisini kurtaran kaptan” anlayışı yerine, toplumsal ve sınıfsal sorumluluk duygusuna sahip kitleler yeniden oluşturulmalıdır.

EMEKLİ-SEN’in ortaya çıkış nedeni; Türkiye ‘de bağımlı aile bireyleri ile birlikte 15 milyonu aşkın bir kitlenin, çalışma yaşamının dışına düşmesinden dolayı yok sayılmasına karşı örgütlü mücadele etmesini sağlamak, yeniden kayıta geçirmek, yeniden ekonomiye ve toplumsal yaşama, bu kez büyük ağırlığı ile gönüllü biçimde, üretken kimlikle katmak, onların ekonomik ve toplumsal haklarının iyileştirilmesine örgütlü olarak olanak sağlamaktır.

EMEKLİ-SEN, ülkemizin sendikal hareketinde önemli tarihsel yeri ve geleceği olan DİSK’in sınıf ve kitle sendikacılığı anlayışı temelindeki savaşımının, sendikal hareket ve toplumsal muhalefet için önemli bir gereksinim olduğunu benimsemiştir.

Emekliler, insan emeğinin ve insanın çok yönlü sömürüsüne dayanan kapitalist sistemin yarattığı ülkemizdeki yapısal bunalımın, dünün çalışanları olarak, yıllardır iliklerinde duymaktadırlar. Yine emekliler çocuklarımıza ve torunlarımıza özgürlük, demokrasi ve barış içinde yaşanır bir ülke ve dünya bırakma borcumuzun ödenmesinin önce tüm emeklilerin birliğinin, sonra da parçası tüm çalışanların birliğinin örülmesinden geçtiğine inanmaktadır.

Bundan ötürü EMEKLİ-SEN; aldığı ve metnini aşağıda belirttiğimiz bir numaralı kararı ile DİSK’e katılma kararı almıştır.

“Evrensel hak ve özgürlüklere sahip çıkmayı, emekçilerin ve emeklilerin hak ve çıkarlarının toplumcu, çoğulcu, katılımcı ve özgürlükçü temellere dayalı gerçek demokrasi ortamında kazanılıp geliştirilebileceğinin bilinci içinde, işçi sınıfı ve emekçi halka yönelik her türlü sömürü ve baskının ortadan kaldırılmasını;

Tüm uluslararası antlaşmalar ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kararına dayalı sendikal hak ve özgürlükleri eksiksiz yaşama geçirmeyi, çalışma ve yaşama koşullarını uygar ve çağdaş bir düzeye ulaştırmayı, temel ilkeleri arasına almış Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK)’na katılmayı karar altına almaktan onur duymaktayız.”

EMEKLİ-SEN, DİSK üyeliği yanında, uluslar arası dayanışmaya verdiği önemden yola çıkarak, ETUC’a bağlı FERPA’ya katılma kararı da almıştır. Bu konuda alınan iki numaralı karar aşağıda verilmiştir:

“Bugün tüm dünyada yüz milyonlarca emekçinin çalışarak gerçekleştirdiği üretimin zenginliği, her gün daha fazla artan oranda bir avuç tekelci sermayenin ve zengin devletlerin kasalarında toplanmaktadır.

Özelikle son yıllarda sermaye tarafından bütün dünyada uygulamaya sokulan politikalar, sosyal harcamaların ve insana yönelik yatırımların ağır biçimde kısıtlandığı, eğitim, sağlık ve emeklilere yönelik olanakların giderek yo edildiği, özellikle iş gücünün dışına düşmüş olarak değerlendirilen biz emeklilerin ölüme terk edildiği bir topyekün saldırıyı gündemde tutmaktadır.

Sermaye ve devlet politikalarının bu denli uluslararası bir boyut kazandığı bir dünyada çalışanların emeklilerin uluslararası örgütlenme, dayanışma ve işbirliği yaşamsal bir önem kazanmaktadır.

Bu gereklilikten hareketle, EMEKLİ-SEN, DİSK’inde üyesi olduğu; Avrupa İşçi Sendikaları Konfederasyonu (ETUC)’na bağlı Emekli Sendikaları Federasyonu (FERPA)’na üye olmak talebimizi karar altına almaktan onur duyuyoruz.”

Üye olma konusunda aldığımız bu kararlardan ilki, yani DİSK üyesi olma kararımız ve istemimiz 26 Ocak 1996 Genel Kurulunda, delegelerin ayakta alkışlarıyla belirlenmiştir. Böylece EMKLİ-SEN, sınıf ve kitle sendikacılığında önemli deneyimi, birikimi ve kazanımı bulunan DİSK’E katılarak, işçi sınıfının ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlamıştır.

İki nolu kararımız ise FERPA’nın 1997 yılındaki genel kurulunda kabul edilmiş, böylece EMEKLİ-SEN uluslararası birlik ve dayanışma yolunda da önemli bir adım atmıştır.